به گزارش تهران نیوز روم، پارک جنگلی چیتگر، یکی از مهم‌ترین پهنه‌های سبز غرب تهران، با بحران گسترده خشکیدگی درختان روبه‌رو شده است. برآوردهای اولیه بر اساس تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد حدود ۴۱ درصد درختان این بوستان کاملاً خشک شده‌اند و ۲۸ درصد دیگر نیز در معرض خشکیدگی قرار دارند. مجموعه‌ای از عوامل مانند کمبود آب، گسترش آفات، تراکم بالای درختان و ضعف مدیریت تخصصی در شکل‌گیری این وضعیت نقش داشته‌اند.
این بحران علاوه بر نگرانی درباره آینده فضای سبز پایتخت، ضرورت بازنگری در شیوه نگهداری و احیای جنگل‌های شهری را نیز مطرح کرده است.
۶۹ درصد درختان چیتگر در وضعیت بحرانی
نقی شعبانیان، معاون سازمان بوستان‌های شهر تهران با اشاره به نتایج اولیه بررسی‌ها اعلام کرد که حدود ۴۱ درصد درختان پارک جنگلی چیتگر کاملاً خشک شده‌اند و نزدیک به ۲۸ درصد نیز در معرض خشکیدگی قرار دارند.
به گفته او، این آمار بر اساس تصاویر ماهواره‌ای به دست آمده و بررسی‌های میدانی و نمونه‌برداری برای دستیابی به نتایج دقیق‌تر ادامه دارد.
شعبانیان تأکید کرد که وضعیت فعلی چیتگر نتیجه مجموعه‌ای از عوامل انباشته‌شده در سال‌های گذشته است. به اعتقاد او، مدیریت فنی و تخصصی این عرصه جنگلی به‌درستی سازمان‌دهی نشده و برنامه‌ریزی مستمر برای نگهداری و پرورش درختان نیز با ضعف‌هایی همراه بوده است.
وی مسئولیت این وضعیت را متوجه دستگاه‌های مرتبط، از جمله سازمان منابع طبیعی و شهرداری تهران دانست.
کم‌آبی و آفت؛ دو عامل مؤثر در خشکیدگی درختان
کمبود آب و گسترش آفت سوسک پوست‌خوار از مهم‌ترین عوامل مطرح‌شده درباره خشک شدن درختان چیتگر هستند. با این حال، کارشناسان تأکید دارند که نمی‌توان بحران کنونی را تنها به یک عامل نسبت داد.
ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به هشدارهای پیشین درباره وضعیت بوستان‌های چیتگر و سرخه‌حصار گفت که مشکلات مربوط به آفت درختان احتمالاً از سال ۱۳۹۶ آغاز شده است.
او معتقد است در دوره‌های مختلف مدیریت شهری، اقدامات کافی برای شناسایی ریشه‌های آفت و جلوگیری از گسترش آن انجام نشده است.
امانی با تأکید بر اینکه کمبود آب تنها عامل خشکیدگی نیست، ضعف مدیریت و بی‌توجهی به هشدارهای کارشناسی را نیز از عوامل مؤثر در تشدید بحران دانست.
به گفته این عضو شورای شهر، استفاده به‌موقع از ظرفیت متخصصان و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه می‌توانست از گسترش مشکلات جلوگیری کند.
تراکم درختان و ضعف برنامه‌ریزی جنگلداری
شعبانیان یکی دیگر از عوامل مؤثر در وضعیت چیتگر را نبود برنامه‌ریزی علمی و مستمر برای مدیریت جنگل عنوان کرد.
به گفته او، تراکم درختان هنگام کاشت بیشتر از ظرفیت واقعی عرصه بوده و در طول سال‌های گذشته نیز جایگزینی تدریجی درختان با گونه‌های مناسب‌تر به‌درستی انجام نشده است.
بر اساس اصول جنگلداری، هر عرصه جنگلی باید برنامه فنی و پرورشی مشخصی داشته باشد. این برنامه باید در دوره‌های معین بازبینی شود و نحوه کاشت، نگهداری، جایگزینی و توسعه پوشش گیاهی را مشخص کند.
معاون سازمان بوستان‌های شهر تهران همچنین آلودگی هوا، خشکسالی‌های متوالی، فشردگی خاک و حضور گسترده گردشگران را از دیگر عوامل فشار بر درختان چیتگر دانست.
او با اشاره به کاهش بارندگی در سال‌های اخیر توضیح داد که افت منابع آبی، شرایط را برای ادامه حیات درختان دشوارتر کرده است.
وضعیت منابع آب چیتگر چگونه است؟
تأمین آب یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی مدیریت و احیای پارک جنگلی چیتگر است. شعبانیان با اشاره به وضعیت چاه‌های این منطقه اعلام کرد که از ۹ حلقه چاه موجود، سه حلقه کاملاً خشک شده‌اند و وضعیت شش حلقه دیگر نیز مطلوب نیست.
او توسعه شبکه آبیاری و استفاده از روش‌های متناسب با شرایط جنگلی را از اقدامات ضروری برای حفظ درختان باقی‌مانده دانست.
به گفته شعبانیان، آبیاری جنگل با روش‌های مورد استفاده در کشاورزی تفاوت دارد و باید به گونه‌ای انجام شود که ریشه درختان امکان نفوذ به لایه‌های عمیق‌تر خاک را داشته باشد.
وی همچنین بر ضرورت تقویت خاک و تأمین مواد مغذی مورد نیاز درختان تأکید کرد و گفت احیای این عرصه بدون توجه به شرایط خاک و زیرساخت‌های آبرسانی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
قطع درختان خشک‌شده و برنامه احیای جنگل
قطع درختان خشک‌شده و آفت‌زده از دیگر موضوعات بحث‌برانگیز درباره پارک جنگلی چیتگر است. مسئولان، شناسایی و نشانه‌گذاری درختان نیازمند قطع را از وظایف سازمان منابع طبیعی می‌دانند و شهرداری نیز در فرایند برداشت آن‌ها همکاری می‌کند.
امانی با اشاره به ضرورت جلوگیری از گسترش آفت گفت در شرایطی که درختان به آفت مبتلا شده‌اند، قطع درختان آسیب‌دیده می‌تواند ضروری باشد.
با این حال، احیای چیتگر صرفاً با حذف درختان خشک‌شده محقق نمی‌شود و به برنامه‌ای جامع برای مدیریت آب، تقویت خاک، کنترل آفات و بازسازی تدریجی پوشش گیاهی نیاز دارد.
کاشت ده‌ها هزار نهال در دستور کار
شعبانیان از برنامه‌های کاشت نهال و افزایش تنوع گونه‌های گیاهی در پارک جنگلی چیتگر خبر داد.
به گفته او، در سال گذشته ۲۸ هزار نهال در این منطقه کاشته شده و برای کاشت ۳۰ هزار درخت دیگر نیز مناقصه برگزار شده است.
وی همچنین اعلام کرد در صورت تأمین و توسعه زیرساخت‌های آبیاری، امکان کاشت ۳۰ تا ۶۰ هزار نهال دیگر در بهمن‌ماه پیش‌بینی شده است.
معاون سازمان بوستان‌های شهر تهران تأکید کرد که انتخاب گونه‌های مناسب و افزایش تنوع زیستی باید بر اساس بررسی‌های کارشناسی انجام شود. به اعتقاد او، کاشت نهال بدون تأمین آب مورد نیاز نمی‌تواند به احیای پایدار جنگل منجر شود.
احیای چیتگر به برنامه‌ای بلندمدت نیاز دارد
بحران خشکیدگی درختان چیتگر نشان می‌دهد که حفاظت از فضاهای سبز شهری به تأمین منابع مالی و آبی محدود نیست و مدیریت علمی، پایش مستمر و اجرای برنامه‌های تخصصی نیز اهمیت دارد.
اظهارات مسئولان درباره ضعف برنامه‌ریزی در سال‌های گذشته، ضرورت هماهنگی میان شهرداری، سازمان منابع طبیعی و متخصصان محیط‌زیست را برجسته می‌کند.
با توجه به نقش پارک جنگلی چیتگر در تعدیل شرایط محیطی غرب تهران، حفظ درختان باقی‌مانده و جلوگیری از گسترش خشکیدگی باید در اولویت قرار گیرد. تحقق این هدف به برنامه‌ای پایدار برای تأمین آب، مدیریت آفات، بهبود خاک و انتخاب گونه‌های سازگار با شرایط اقلیمی منطقه وابسته است.
