به گزارش تهران نیوز روم، بازار خودرو در سومین روز شهریورماه با تشدید فشارهای قیمتی روبه‌رو شد. بررسی قیمت‌های امروز نشان می‌دهد نرخ بسیاری از خودروهای داخلی افزایش یافته و در برخی مدل‌ها رشد روزانه به بیش از ۱۰۰ میلیون تومان رسیده است.
در بازار محصولات ایران‌خودرو، سورن پلاس دوگانه‌سوز با کپسول بزرگ حدود ۱۴۰ میلیون تومان گران شد و به ۲ میلیارد و ۲۳۰ میلیون تومان رسید. پژو ۲۰۷ اتوماتیک پانوراما نیز با افزایش حدود ۱۲۰ میلیون تومانی، در محدوده ۲ میلیارد و ۹۳۰ میلیون تومان معامله شد.
ری‌را دیگر محصول ایران‌خودرو بود که حدود ۱۲۰ میلیون تومان افزایش قیمت داشت و به حدود ۳ میلیارد و ۹۷۰ میلیون تومان رسید. دنا پلاس اتوماتیک نیز در محدوده ۲ میلیارد و ۹۹۰ میلیون تومان قرار گرفت.
در میان دیگر محصولات ایران‌خودرو، تارا اتوماتیک V4 حدود ۲ میلیارد و ۹۲۱ میلیون تومان قیمت خورد و تارا اتوماتیک توربو نیز در محدوده ۳ میلیارد و ۱۳۰ میلیون تومان معامله شد. پژو ۲۰۷ اتوماتیک معمولی هم حدود ۲ میلیارد و ۶۸۵ میلیون تومان قیمت‌گذاری شد.
در بازار محصولات سایپا، شاهین اتوماتیک پلاس با رشد حدود ۱۱۰ میلیون تومانی به ۲ میلیارد و ۸۱۰ میلیون تومان رسید. پارس نوآ نیز حدود ۱۴۰ میلیون تومان افزایش قیمت داشت و در محدوده ۲ میلیارد و ۲۷۰ میلیون تومان معامله شد.
کوییک S حدود یک میلیارد و ۲۵۵ میلیون تومان و اطلس G حدود یک میلیارد و ۵۲۰ میلیون تومان قیمت داشتند.
سرعت افزایش قیمت‌ها نگران‌کننده است
موضوع قابل‌توجه در بازار امروز فقط قیمت نهایی خودروها نیست، بلکه سرعت تغییر نرخ‌هاست. وقتی قیمت یک خودرو در یک روز ۱۲۰ یا ۱۴۰ میلیون تومان افزایش پیدا می‌کند، نمی‌توان این تغییر را صرفاً نوسان معمول روزانه دانست.
سورن پلاس دوگانه‌سوز حدود ۱۴۰ میلیون تومان، پژو ۲۰۷ اتوماتیک پانوراما و ری‌را هر کدام حدود ۱۲۰ میلیون تومان و شاهین اتوماتیک پلاس حدود ۱۱۰ میلیون تومان گران شده‌اند. این افزایش‌ها در شرایطی رخ داده است که خودرو برای بخش بزرگی از خانوارها دیگر یک کالای مصرفی معمولی نیست و هزینه خرید یک خودروی داخلی به چندین سال درآمد خانوار نزدیک شده است.
از این رو، پرسش اصلی فقط این نیست که خودرو گران شده است؛ بلکه باید بررسی کرد چه عواملی باعث شده بازار در مدت کوتاهی چنین جهش‌هایی را تجربه کند و این افزایش‌ها تا چه اندازه از معاملات واقعی و تا چه اندازه از انتظارات تورمی و قیمت‌سازی ناشی می‌شود.
شکاف کارخانه و بازار همچنان پابرجاست
یکی از عوامل اصلی التهاب بازار خودرو، فاصله میان قیمت کارخانه و قیمت بازار است. این اختلاف در برخی مدل‌ها به صدها میلیون تومان می‌رسد و عملاً برای یک خودرو دو قیمت متفاوت ایجاد می‌کند.
برای نمونه، قیمت کارخانه شاهین اتوماتیک پلاس حدود یک میلیارد و ۸۳۳ میلیون و ۶۵۷ هزار تومان اعلام شده، در حالی که قیمت بازار آن حدود ۲ میلیارد و ۸۱۰ میلیون تومان است. به این ترتیب، اختلاف قیمت کارخانه و بازار این خودرو به نزدیک ۹۷۶ میلیون تومان می‌رسد.
در مورد پارس نوآ نیز قیمت بازار حدود ۲ میلیارد و ۲۷۰ میلیون تومان و قیمت کارخانه حدود یک میلیارد و ۴۶۰ میلیون تومان گزارش شده است؛ یعنی اختلافی بیش از ۸۰۰ میلیون تومان.
این شکاف صرفاً یک اختلاف حسابداری نیست. زمانی که خودرو با قیمت کارخانه‌ای مشخص عرضه می‌شود اما در بازار آزاد با فاصله‌ای سنگین معامله می‌شود، بخشی از تقاضا به‌جای مصرف واقعی، به سمت کسب سود از اختلاف قیمت حرکت می‌کند. نتیجه این روند می‌تواند افزایش تقاضای سفته‌بازانه، شکل‌گیری صف برای خرید کارخانه‌ای و دشوارتر شدن دسترسی مصرف‌کننده واقعی باشد.
آرش محبی‌نژاد، دبیر انجمن صنایع همگن قطعه‌سازی، پیش‌تر درباره همین شکاف هشدار داده و گفته بود اختلاف قیمت کارخانه و بازار در نهایت هزینه‌ای است که به اقتصاد و مصرف‌کننده تحمیل می‌شود.
فعالان صنعت خودرو تأکید دارند حل این مشکل تنها با کنترل قیمت امکان‌پذیر نیست و باید هم‌زمان موضوع عرضه، واردات، هزینه تولید و ساختار قیمت‌گذاری اصلاح شود. پایین نگه‌داشتن قیمت کارخانه در کنار عرضه محدود، الزاماً خودرو را برای مصرف‌کننده ارزان نمی‌کند و ممکن است فقط فاصله میان دو بازار را افزایش دهد.
افزایش قیمت در کنار کاهش قدرت خرید
یکی از تناقض‌های بازار خودرو این است که افزایش قیمت‌ها لزوماً به معنای رونق معاملات نیست. وقتی خودرویی در یک روز بیش از ۱۰۰ میلیون تومان گران می‌شود، اما درآمد خانوار با چنین سرعتی افزایش نمی‌یابد، شمار زیادی از مصرف‌کنندگان عملاً از بازار خارج می‌شوند.
ادامه این وضعیت می‌تواند به شکل‌گیری رکود تورمی در بازار خودرو منجر شود؛ یعنی قیمت‌ها افزایش یابند، اما حجم معاملات واقعی متناسب با آن رشد نکند. بنابراین، بالا رفتن قیمت‌های اعلامی را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه رونق دانست؛ زیرا بازار ممکن است از نظر نرخ صعودی، اما از نظر قدرت خرید و معاملات واقعی ضعیف باشد.
عوامل اثرگذار بر قیمت خودرو
نرخ ارز یکی از متغیرهای مهم بازار خودرو است، اما تنها عامل تعیین‌کننده نیست. قیمت مواد اولیه، قطعات، هزینه‌های تولید، سیاست قیمت‌گذاری، میزان عرضه خودروسازان، واردات و انتظارات تورمی نیز بر قیمت نهایی اثر می‌گذارند.
در دوره‌های تورمی، فروشنده ممکن است قیمت خودرو را نه بر اساس هزینه خرید گذشته، بلکه بر مبنای هزینه جایگزینی در آینده تعیین کند. به همین دلیل، حتی کاهش قدرت خرید و محدود شدن معاملات نیز الزاماً به کاهش قیمت‌ها منجر نمی‌شود.
انتظار گرانی می‌تواند قیمت‌ها را بالاتر ببرد
یکی از خطرهای جدی بازار خودرو، تبدیل انتظار افزایش قیمت به رفتار عمومی است. اگر خریدار تصور کند خودرو در هفته آینده گران‌تر خواهد شد، ممکن است خرید خود را جلو بیندازد. از سوی دیگر، فروشنده نیز ممکن است در انتظار قیمت بالاتر، از عرضه خودرو خودداری کند.
در چنین شرایطی، انتظار گرانی به عاملی برای افزایش تقاضای کوتاه‌مدت و کاهش عرضه تبدیل می‌شود. بنابراین، جهش‌های ۱۲۰ یا ۱۴۰ میلیون تومانی را نباید فقط یک عدد دانست؛ این افزایش‌ها می‌تواند نتیجه هم‌زمان نرخ ارز، انتظارات تورمی و محدودیت عرضه باشد.
آینده بازار به چه عواملی بستگی دارد؟
پیش‌بینی قطعی درباره ادامه این موج گرانی ممکن نیست، اما مسیر بازار در هفته‌های آینده به چند عامل اصلی وابسته خواهد بود؛ نرخ ارز، حجم عرضه خودروسازان، وضعیت واردات، هزینه تولید و رفتار تقاضای واقعی.
اگر عرضه افزایش یابد و تقاضای سرمایه‌ای کاهش پیدا کند، خودروهایی که فاصله زیادی با قیمت کارخانه دارند، ممکن است با اصلاح قیمت مواجه شوند. اما در صورت تداوم فشارهای هزینه‌ای، انتظارات تورمی و محدودیت عرضه، احتمال ماندگاری قیمت‌ها در سطوح فعلی یا حتی افزایش بیشتر آنها وجود دارد.
مدل‌هایی که شکاف بیشتری میان قیمت کارخانه و بازار دارند، از یک سو برای واسطه‌گری جذاب‌تر هستند و از سوی دیگر، در صورت تغییر شرایط بازار، ریسک اصلاح قیمت بیشتری خواهند داشت.
در مجموع، بازار خودرو در سوم شهریور ۱۴۰۵ با افزایش قیمت در مدل‌هایی مانند سورن پلاس دوگانه‌سوز، پژو ۲۰۷ اتوماتیک پانوراما، ری‌را، شاهین اتوماتیک پلاس و پارس نوآ همراه شد.
با این حال، مسئله اصلی فقط گران‌شدن خودرو نیست؛ ترکیب افزایش‌های روزانه، شکاف سنگین میان کارخانه و بازار و کاهش قدرت خرید خانوار، خرید خودرو را برای مصرف‌کننده واقعی دشوارتر کرده است.
